Pamięć Treblinki – Fundacja Ochrony Pamięci Obozu Zagłady w Treblince

  • Uciekinierzy - baza osób
  • informacje szczegółowe(current)
Imię
Jankiel Jacob Zvi (Jan)
Nazwisko
Wiernik (Smarzyński)
Data urodzenia
1889/1888
Wiek
Miejsce urodzenia
Biała Podlaska
Płeć
mężczyzna
Zawód
stolarz cieśla
Nazwisko panieńskie
Imię matki
Sura
Imię ojca
Icek
Miasto zamieszkania
Warszawa
Transport (skąd)
Warszawa
Transport (data)
23.08.1942
Historia
Jankiel Wiernik w 1904 r. wstąpił do Bundu, został aresztowany i zesłany na Syberię. Po odbyciu służby w armii carskiej osiadł w Warszawie, gdzie pracował jako przedsiębiorca budowlany. 23 sierpnia 1942 r. został deportowany do Treblinki z getta warszawskiego. Wiernik odegrał kluczową rolę w powstaniu w Treblince w konspiracji w Totenlager (obozie górnym). Zatrudniony jako stolarz był jedynym więźniem, który był w stanie utrzymywać kontakty między konspiratorami w obozie dolnym, a ich odpowiednikami w Totenlager. Wiernik pracował przy budowie nowych większych komór gazowych jesienią 1942 r., głównej bramy obozowej i wartowni. Podczas ucieczki w czasie powstania został postrzelony w ramię przez ukraińskiego strażnika z obozu pracy w Treblince, ale zanim ten strzelił ponownie, Wiernik zabił go siekierą i uciekł do lasu. Ukrywał się w Warszawie, walczył w powstaniu warszawskim. Zeznawał przed Główną Komisją Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce. Wyjechał do Szwecji, ostatecznie w 1949 r. do Izraela, gdzie na początku lat pięćdziesiątych zbudował duży model obozu w Treblince, który wciąż jest wystawiany w kibucu Domu Bojowników Getta, gdzie Wiernik mieszkał. W 1961 r. był świadkiem w procesie Eichmanna. Napisał książkę "Rok w Treblince" (wydaną jako druk konspiracyjny w 1944 r.)
Ucieczka
w czasie powstania
Przeżył(a) ucieczkę
Tak
Data śmierci
1972
Miejsce śmierci
Izrael

Źródło

J. Wiernik, “Rok w Treblince”; Akta IPN GK 196/69 Zeznanie Jankiela Wiernika (Jana Smarzyńskiego) z 12 X 1945; AYV O.3.9183, rel. Jankiel Wiernik; wikipedia

Identyfikator
248
Data wstawienia
09.11.2022
Data modyfikacji
Zdjęcie opis
Zdjęcie źródło